عقلانیت در مکتب امام حسین علیه السلام

امکان ندارد عقلْ انسان را از حرکت در وادى عشق منع نمايد، و امکان ندارد عشق واقعى جداى از مبانى و موازين عقل براه خود برود. عقل انسان را به قرب محبوب و فناء در او دعوت مى‌کند و به هر وسيله‌اى که بتوان جهت وصول به اين نتيجه توسّل جست ممدوح و مجاز و بلکه ملزم مى‌شمارد، و به هر چه که ممکن است بعنوان عائق و سدّ راه و حاجز ورود به حريم حضرت حقّ شمرده شود تحذير و دورباش مى‌دهد.

عقل موهبتى است الهى که خداى متعال براى تصحيح مسير و انطباق فکر و عمل با واقع و نفس الأمر، و بالنّتيجه حرکت به سوى مقصد اقصى و غايت قُصوى و فعليّت کلّيّه استعدادهاى نهفته بشرى و کمال مطلوب به انسان عطاء نموده‌است؛ و همين عقل انسان را به سمت سيّدالشّهداء و فناء در او و تسليم و تفويض تمام شراشر وجودى و آثار حيات به او دعوت مى‌کند. او ديگر نمى‌تواند به عنوان حاجز و مانع سدّ راه وصول به آن حضرت قرار گيرد، تا انسان مجبور گردد براى وصول به اين هدف از نيرو و قدرت عشق بهره‌گيرد. و اگر چنانچه عقلى در اين ميان بخواهد مانعى بوجود بياورد و با طرح قضايا و قياساتى انسان را از اين نعمت عظمى و سعادت دارَين محروم نمايد، آن عقل عقل نيست بلکه قوّه واهمه و متخيّله است که بجاى عقل خود را جا زده است و قياسات خود را موجّه نشان مى‌دهد؛ و انسان بايد با رجوع به حقائق متقنه و مبانى رصين و اصول موضوعه به حقيقت و کنه قضاياى عقلانى پى ببرد و از آنها مدد طلبد و راه خود را منطبق با حقّ و واقعيّت و بدور از وساوس و توجيهات نفسانى قراردهد. و در اينجا به اين نکته مى‌رسيم، و علّت تشويق و ترغيب ائمّه عليهم‌السّلام نسبت به اقامه مجالس عزاى سيّدالشّهدا عليه‌السّلام روشن مى‌شود.