اعمال ماه رمضان و اهمیت آن

 اگر در حالی که آن نفحاتِ خاص می‌آید، انسان مراقب و به حال توجه باشد و دل خودش را متوجه پروردگار کند، قلب آن نفحات را می‌گیرد، اما اگر در آن‌ وقت غافل باشید، عیناً مانند آبی است که از آسمان می‌آید و شما کاسه و سینی را واژگون گرفته‌اید؛ این قطرات آب روی این سینی و کاسه می‌آید، ولی از اطرافش همین‌طور بیرون می‌ریزد، و آن‌‌وقت کاسه و سطل و سینی پُر نمی‌شود. اگر انسان به غیرِخدا غافل باشد، نفحاتی که از عالم غیب روی سر و دل انسان می‌ریزد، در دل نمی‌رود، [بلکه] از روی دل و اطراف انسان خارج می‌شود.¹

توبه قبل از ورود به ماه مبارک

 بزرگان می‌فرمودند: انسان قبل از ماه مبارک باید توبه کند؛ غسل توبه انجام دهد که همان غسل استخاره است و بعد دو رکعت نماز توبه و صد مرتبه در سجده «أستغفِرُ اللهَ ربّی و أتوبُ إلیه» [بگوید]. حالش را در هنگام استغفار، واقعاً حالِ بیرون‌آمدن از جنبه‌های تکثّر و وارد‌شدن در حریم عبودیت قرار دهد: خدایا تا حالا هرچه ما انانیّت و تَفَرعُن² داشتیم، هرچه بیا و برو داشتیم، دیگر این‌ها را کنار می‌گذاریم و رو به‌سوی تو قرار می‌دهیم؛ آنچه برای ما تقدیر می‌کنی، ما همان را می‌خواهیم؛ حتی روزه‌ای که می‌خواهیم بگیریم، برای کیف نفس نمی‌خواهیم بگیریم! [گرچه] باز این هم خودش خیلی مهم‌ و والاست‌ که یکی برای اینکه به آن حالات و نعمات برسد روزه بگیرد، ولی ببینید بزرگان ما را کجا برده‌اند! از اینجا بالاتر! [می‌گویند: در این مرتبه هم] نایستید! [بلکه این‌گونه نیّت کنید که] «خدایا، این روزه‌ای که می‌گیریم، برای اینکه ما را به تو برساند می‌گیریم!»³

اهمیت مراقبه در ماه رمضان

 معنای مراقبه این است که انسان خیال خود را دربارۀ مسائل تصحیح کند؛ توهمات را از بین ببرد و سعی کند روی مطالب بیشتر فکر کند. از یکی از عرفاء پرسیدند: «توحید چیست؟» گفت: «التّوحیدُ تَصحیحُ الخیال؛ خیالت را درست کن، می‌شود توحید.»⁴