اعمال ماه رمضان و اهمیت آن

 خصوصیت ماه رمضان عبارت است از جنبۀ سعۀ رحمت الهی که در این نحوۀ سعۀ رحمت، همۀ بندگان الهی شریک هستد. در ماه رجب، گرچه رحمت پروردگار شامل همۀ افراد است، و [گرچه] حالات و جَذَبات توحیدی در ماه رجب بیش از ماه شعبان و رمضان است، ولی ماه رجب نسبت به اولیاء خودش و افرادی که از نظر سلوکی مراتبی را طی کرده‌اند، یک خصوصیتی دارد؛ اما در ماه رمضان، آن جنبۀ رحمت پروردگار که شامل همه خواهد شد و هرکسی به‌اندازۀ خودش [از آن] سهم برمی‌دارد، بیشتر از ماه رجب است.

 یعنی [در ماه رمضان] آن جنبۀ حالات توجه انسان، آن روحانیت، انبساط، حالت لطافت و سبُکی [به‌نحو خاصی است. اما] در ماه رجب مسئله فرق می‌کند: حالات سنگینِ آن جذبات و بارقات و وارداتِ توحیدی است. ولی در ماه رمضان انسان یک حالت سبکی احساس می‌کند، کأنّ جنبۀ رأفت و عطوفت پروردگار در ماه رمضان غلبه دارد و نزول فیض در ماه رمضان، عام است. فلهذا عباراتی که دربارۀ ماه رمضان از ائمه علیهم‌السّلام و پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم نقل شده متفاوت است؛ عبارات، همۀ افراد را در بر می‌گیرد و خطاب به همه است: همه بیایید، همه در اینجا بر سر این سفره جمع شوید و همه از این خوانی که پروردگار گسترده است استفاده کنید.¹

 این‌قدر رحمت در این ماه وسعت دارد و پراکنده است که رسول خدا صلی الله علیه وآله می‌فرماید: «فإنَّ الشَّقیَّ مَن حُرِمَ رِضوانَ اللهِ فی هذَا الشَّهرِ العَظیم؛ شقی کسی است که از رحمت الهی در این ماه محروم باشد.» پیغمبر اکرم عنوان «شَقی» را آورده است؛ آدم شقی کسی است که از این باران بهره نگیرد؛ بارانی که دارد بر سر همه می‌آید، او برود زیر سقف [یا] چتر روی سرش بگیرد که این باران و رحمت الهی به او نخورد.² چقدر انسان باید دور باشد و چه مصیبتی باید بر سر خودش بیاورد که با این فشار و شدّت و غَزارَتِ³ باران رحمت در این ماه، باز مشمول رحمت الهی واقع نشود! این دیگر خیلی باید شقی باشد! پیغمبری که به همه بشارت رحمت و غفران می‌دهد، به افرادی «شقی» خطاب کند.⁴ این تعبیرِ آسان و بی‌محتوایی نیست؛ تعبیر تندی است! شقی یعنی کسی که تمام درهای رحمت را به روی خودش بسته است. ما به یزید و ابن‌زیاد و [امثال] اینها «شقی» می‌گوییم! «شقی آن کسی است که از رحمت الهی در این ماه محروم باشد»؛ خیلی عجیب است!⁵